Tramwaj w Łynie? 7 ciekawostek historycznych o Olsztynie #2

Autor: dumnizolsztyna

Dodano: 9 sierpnia 2017

Pamiętacie artykuł z 7 faktami o Olsztynie ?
Dziś kolejna dawka ciekawostek – tym razem historycznych!

 

1. W XIX wieku Żydzi stanowili około 3% mieszkańców Olsztyna. Pierwsza synagoga mieściła się na rogu ul. Okopowej i ul. Kołłątaja (zbudowana w 1835 roku). Po jakimś czasie, wybudowano nową (przy ul. Grunwaldzkiej), a tę oddano w ręce prywatnego właściciela. Budynek był wielokrotnie przebudowywany, aż w końcu w 1992 roku rozebrany. Dzisiejszy, stojący w tym miejscu, nawiązuje lekko do swojego pierwotnego wyglądu.

bez-tytulu

Budynek synagogi dzisiaj

 

2. Jeśli we wrześniu przejeżdżałeś choć raz ulicą Grunwaldzką, zauważyłeś pewnie remont wzdłuż chodnika. Co takiego remontowano? Była to renowacja muru oporowego oraz schodów prowadzących do budynku dzisiejszej sali gimnastycznej. Schody te i mur pochodzą jeszcze z końca XIX wieku i są jedyną pamiątką po istniejących tam niegdyś synagodze (tej drugiej z kolei) oraz gminie żydowskiej.
Po nocy kryształowej i spaleniu synagogi, była tam siedziba NSDAP.

Schody i mur dawnej synagogi przy ul. Grunwaldzkiej

Schody i mur dawnej synagogi przy ul. Grunwaldzkiej

Prawdopodobnie jedyne zdjęcie synagogi, które zachowało się z tamtych czasów.

Prawdopodobnie jedyne zdjęcie synagogi.

 

3.  Nie wszyscy olsztynianie wiedzą, że kiedyś po naszym mieście hulały… trolejbusy. Po raz pierwszy wjechały na ulice Olsztyna 1 wrześnie 1939 roku, gdy uruchomiono linię nr 1 z Dworca Głównego na Osiedle Mazurskie. Parę dni później ruszyła linia nr 2 na trasie Plac Roosvelta – Jagiellończyka – Koszary wojskowe (dziś ul. Saperska). W 1943 roku trolejbusy nawet zastąpiły tramwaje na trasie Ratusz – Jakubowo! Niestety po wejściu do miasta Armii Czerwonej, sieci zostały kompletnie zniszczone. Po wojnie udało się wznowić ruch trolejbusowy na trasie Plac Roosvelta – Kortowo, jednak nie na długo.

Olsztyńskie trolejbusy przy poczcie na ulicy Pieniężnego.

Olsztyńskie trolejbusy przy poczcie na ulicy Pieniężnego.

 

4. Jeśli już mówimy o transporcie w dawnym Olsztynie, to warto przytoczyć ciekawą, aczkolwiek mrożącą krew w żyłach historię. W 1940 doszło do wypadku olsztyńskiego tramwaju, który jadąc z górki na ul. Grunwaldzkiej w stronę Starego Miasta miał awarię, nie wyhamował, wypadł z szyn i przez most św. Jana, wpadł do Łyny…
Na szczęście oprócz drobnych stłuczeń pasażerom nic się wtedy nie stało.

Zdjęcie tramwaju po wypadku.

Zdjęcie tramwaju tuż po wypadku.

 

5. Plac Roosvelta to jedno z najbardziej ruchliwych skrzyżowań w Olsztynie. Kiedyś mieścił się tam Targ Koński i na nim kończyła się dzielnica żydowska, ciągnąca się aż od ul. Grunwaldzkiej. Na początku II WŚ teren wzdłuż ul. Grunwaldzkiej był nieformalnym gettem, w którym gromadzeni byli olsztyńscy Żydzi, następnie wywożeni i mordowani w nieznanych dotąd miejscach.

olsztyn-plac-roosevelta-i-ul

Tak kiedyś wyglądał Plac Roosevelta i ul. Niepodległości

 

6. Jednym z najstarszych zabytków olsztyńskiej architektury jest Kaplica Jerozolimska przy ulicy Grunwaldzkiej, wzniesiona w XVI wieku przy szpitalu św. Jerzego, który przeznaczony był dla osób z chorobami zakaźnym. Na cmentarzu przy tej kaplicy grzebano ofiary licznych epidemii nawiedzających Olsztyn (np. epidemia cholery w 1866r.). W średniowieczu była miejscem odwiedzin pielgrzymów zdążających na odpusty w Gutkowie i Jonkowie.

Wygląd kaplicy od strony ul. Grunwaldzkiej.

Wygląd kaplicy od strony ul. Grunwaldzkiej.

Wnętrze kaplicy udokumentowane w latach 30. ubiegłego wieku

Wnętrze kaplicy udokumentowane w latach 30. ubiegłego wieku

 

7. Galindowie to chyba najbardziej tajemnicze plemię bałtyjskie, jakie zamieszkiwało okoliczne ziemie. Wszelkie źródła na ich temat są bardzo ubogie. Wiemy  jednak, że na pewno prowadzili wymianę handlową z Imperium Rzymskim, że uchodzili za lud bardzo gościnny oraz zajmowali się głównie hodowlą zwierząt, rybołówstwem, rzadziej rolnictwem. W V wieku n.e. wykształciła się tzw. grupa olsztyńska, która przemieszczała się w kierunku zachodnim, w niedalekie okolice Olsztyna. Agresywna polityka sąsiadów (ludu Piastów oraz Jaćwingów) doprowadziła do smutnego końca Galindów i już w XIII wieku tereny Galindii opisywano jako bezludne.

Warto poczytać o nich trochę tutaj

Galindowie :)

Galindowie 🙂

  1. Gag
    27 października 2016 o 14:36

    Rybołówstwem* 🙂 Ciekawy artykuł, pozdrawiam.

    1. 29 października 2016 o 15:34

      Dziękujemy, już poprawiamy literówkę 🙂